Jerusalem Post Analizine G\u00f6re; Ba\u015fbakan Benjamin Netanyahu’nun 48 saatten k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde Fox News’e verdi\u011fi iki r\u00f6portaj tesad\u00fcf de\u011fil; bunlar ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak geli\u015fen diplomatik bir m\u00fccadelenin par\u00e7as\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fbakan Benjamin Netanyahu’nun 48 saatten k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde Fox News’e verdi\u011fi iki r\u00f6portaj tesad\u00fcf de\u011fil. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump’\u0131n Ankara’daki NATO Zirvesi’nde T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin arifesinde Fox News’te art arda iki kez g\u00f6r\u00fcnmesi , her anlamda diplomatik bir hamledir.<\/p>\n\n\n\n
Bu, hen\u00fcz kararlar kesinle\u015fmeden ve Trump ile Erdo\u011fan \u015fahsen g\u00f6r\u00fc\u015fmeden \u00f6nce Washington \u00fczerinde do\u011frudan bir bask\u0131 kanal\u0131 haline gelen bir medya g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Netanyahu’nun r\u00f6portajlar\u0131, Trump-Erdo\u011fan g\u00f6r\u00fc\u015fmesinden hemen \u00f6nce, b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 dengesini etkileyen, ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak geli\u015fen diplomatik bir m\u00fccadelenin par\u00e7as\u0131. Trump’\u0131n dinledi\u011fini bilerek bu m\u00fccadeleyi televizyonda y\u00fcr\u00fctmeyi se\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ki r\u00f6portaj bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmelidir. \u0130lk r\u00f6portajda Netanyahu, Trump ile ili\u015fkisi hakk\u0131ndaki s\u00f6ylemi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ger\u00e7ek bir \u00e7aba sarf etti . Aralar\u0131nda bir anla\u015fmazl\u0131k oldu\u011funa dair haberleri reddetti, ikisinin “konular\u0131n %99’unda hemfikir” oldu\u011funu vurgulad\u0131 ve \u00f6zellikle \u0130ran konusunda koordineli bir cephe sergiledi.<\/p>\n\n\n\n
Mesaj hesapl\u0131yd\u0131 – Trump’tan belirli bir ad\u0131m\u0131 atmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 istemeden \u00f6nce, yap\u0131lan her iste\u011fin ba\u015fkan i\u00e7in \u00f6vg\u00fc ve takdirle desteklenmesi gerekiyordu. Netanyahu, Trump’\u0131n kamuoyu ele\u015ftirisine kar\u015f\u0131 hassas oldu\u011funu ve ba\u015fkan\u0131 ele\u015ftiren bir m\u00fcttefik ile onu etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00f6nce ona \u00f6vg\u00fcde bulunan bir m\u00fcttefik aras\u0131ndaki fark\u0131 biliyordu.<\/p>\n\n\n\n
Netanyahu, T\u00fcrkiye’nin ABD’nin tercih etti\u011fi g\u00fcvenlik orta\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131 engellemeyi ama\u00e7l\u0131yor.
R\u00f6portajlar, Netanyahu’nun Erdo\u011fan’\u0131n NATO Zirvesi’nden, T\u00fcrkiye’nin Washington’\u0131n tercih edilen g\u00fcvenlik orta\u011f\u0131 stat\u00fcs\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc i\u015faret edecek stratejik bir zafer imaj\u0131yla ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleme amac\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130lk g\u00f6r\u00fc\u015fme zemini haz\u0131rlad\u0131ktan sonra, ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015fti ve hedef a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya kondu.<\/p>\n\n\n\n
Netanyahu, Trump’\u0131n T\u00fcrkiye’ye F-35 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Tart\u0131\u015fmay\u0131 dar bir g\u00fcvenlik endi\u015fesinin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yarak Erdo\u011fan rejimine kar\u015f\u0131 kapsaml\u0131 bir su\u00e7lama y\u00f6neltti: “K\u0131br\u0131s’\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 i\u015fgal eden bir \u00fclke\u2026 Kud\u00fcs’\u00fc fethetmekten a\u00e7\u0131k\u00e7a bahsediyorlar\u2026 Hamas’\u0131 desteklediler ve \u0130ran’a kar\u015f\u0131 parmaklar\u0131n\u0131 bile k\u0131p\u0131rdatmad\u0131lar,” dedi Netanyahu.<\/p>\n\n\n\n
Amerikal\u0131lar\u0131n kula\u011f\u0131na hitap edecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f bir c\u00fcmleyle s\u00f6zlerini tamamlad\u0131: “Onlar bizim sahip oldu\u011fumuz standartlar\u0131n m\u00fcttefikleri de\u011filler. Biz ayn\u0131 de\u011ferleri payla\u015f\u0131yoruz.”<\/p>\n\n\n\n
Netanyahu’nun ele\u015ftirisi T\u00fcrkiye’yi hedef alsa da, Washington’a y\u00f6nelikti. \u0130srail kamuoyunu atlayarak do\u011frudan Cumhuriyet\u00e7i milletvekillerine, ABD-\u0130ran Mutabakat Zapt\u0131’na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Demokratlara ve Trump’\u0131n arka plan belgelerini haz\u0131rlayan ki\u015filere seslendi. Netanyahu onlara bu hamleyi engellemek i\u00e7in kullan\u0131labilecek kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n\n\n\n
Onun iddias\u0131, T\u00fcrkiye’nin NATO’ya meydan okudu\u011fu, Rus yap\u0131m\u0131 S-4009 f\u00fcze sistemine sahip oldu\u011fu, Hamas’\u0131 destekledi\u011fi ve b\u00f6lgesel d\u00fczeni baltalad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Netanyahu’ya g\u00f6re, bu mesele uzun zamand\u0131r \u0130srail’in dar \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f ve ABD’nin temel \u00e7\u0131karlar\u0131na dokunmaktad\u0131r. Bu nedenle Netanyahu, \u0130srail’in do\u011frudan \u00e7\u0131karlar\u0131ndan neredeyse hi\u00e7 bahsetmedi ve bunun yerine de\u011ferlerden, ittifaka ba\u011fl\u0131l\u0131ktan ve ABD m\u00fcttefiki olman\u0131n g\u00fcvenilirli\u011finden s\u00f6z etti.<\/p>\n\n\n\n
Zamanlama, i\u00e7eri\u011fi kadar \u00f6nemlidir. Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015fen Trump-Erdo\u011fan g\u00f6r\u00fc\u015fmesi, Ankara’n\u0131n y\u0131llarca s\u00fcren kriz ve azalan ili\u015fkilerin ard\u0131ndan ABD ile tam g\u00fcvenlik ve askeri i\u015fbirli\u011fine geri d\u00f6nme \u00e7abalar\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fu bir d\u00f6neme denk geliyor.<\/p>\n\n\n\n
Erdo\u011fan i\u00e7in, F-35 projesinde ilerleme kaydedilmesi veya T\u00fcrk KAAN sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek motorlar, bile\u015fenler ve teknolojiler konusunda anla\u015fmalar\u0131n ilerletilmesi bile, F-35 program\u0131na resmen geri d\u00f6nmekle e\u015fde\u011fer \u00f6nemde stratejik bir ba\u015far\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130srail a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu durum Do\u011fu Akdeniz’deki hava g\u00fcc\u00fc dengesini de\u011fi\u015ftirebilir. S\u0131n\u0131rl\u0131 bir anla\u015fma bile, Washington ve Ankara aras\u0131ndaki g\u00fcvenlik ba\u011flar\u0131nda tam bir onar\u0131m\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n\n\n\n
Trump’\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeki de\u011fi\u015fim, \u0130srail’in b\u00f6lgedeki stat\u00fcs\u00fcn\u00fc tehdit edebilir.
Netanyahu’nun endi\u015fesi tek bir u\u00e7a\u011fa eri\u015fimden daha \u00f6teye gidiyor. Trump’\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde olas\u0131 bir de\u011fi\u015fim g\u00f6r\u00fcyor. Y\u0131llarca \u0130srail, b\u00f6lgedeki ABD’nin en yak\u0131n stratejik m\u00fcttefiki olarak neredeyse ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir stat\u00fcye sahipti. E\u011fer Trump, NATO, Ukrayna-Rusya Sava\u015f\u0131, Suriye veya daha geni\u015f jeostratejik de\u011ferlendirmeler nedeniyle T\u00fcrkiye’nin daha \u00f6nemli oldu\u011funa veya ayn\u0131 d\u00fczeyde oldu\u011funa karar verirse, \u0130srail kendisini son y\u0131llarda en sert ele\u015ftirmenlerinden biri haline gelen bir \u00fclkeyle ayn\u0131 sahneyi payla\u015f\u0131rken bulabilir. Bu m\u00fccadele, ABD’nin Orta Do\u011fu’daki \u00f6ncelikleri etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00fczden Netanyahu, Trump’\u0131 hedef tahtas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutmaya \u00f6zen g\u00f6steriyor. Ona destek veriyor, ili\u015fkilerini \u00f6v\u00fcyor ve koordinasyonlar\u0131n\u0131 vurguluyor. Ele\u015ftirilerin tamam\u0131 Erdo\u011fan’a y\u00f6neltiliyor. Bu, hesaplanm\u0131\u015f bir siyasi strateji: Netanyahu ile Trump aras\u0131nda ki\u015fisel bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmeden, Trump’\u0131 olas\u0131 bir anla\u015fmadan uzakla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak.<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 zamanda Netanyahu, m\u00fccadelenin Beyaz Saray’da bitmedi\u011fini de biliyor. Anla\u015fmaya kar\u015f\u0131 muhalefet, her iki partiden milletvekilleri aras\u0131nda Kongre’de de mevcut; bu nedenle her kamuoyu a\u00e7\u0131klamas\u0131, T\u00fcrkiye’nin daha \u00f6nceki stat\u00fcs\u00fcne geri d\u00f6nmesini sa\u011flamaya y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc Amerikan hamlesini geciktirmek veya engellemek isteyenlere malzeme sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Bu hamle \u015fu soruyla s\u0131nanacak: Netanyahu, anla\u015fmay\u0131 siyasi olarak daha maliyetli hale getirmeyi ba\u015fard\u0131 m\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Trump b\u00fcy\u00fck anla\u015fmalardan ve bir zamanlar rakipleri olan liderlerle yap\u0131lan at\u0131l\u0131mlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden ho\u015flan\u0131yor. E\u011fer T\u00fcrkiye ile ba\u011flar\u0131 yeniden kurman\u0131n Amerikan \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etti\u011fine ikna olursa, \u0130srail’in muhalefeti tek ba\u015f\u0131na onu durduramaz.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan, Netanyahu konuyu Kongre’de tart\u0131\u015fmal\u0131 bir mesele haline getirir ve anla\u015fmay\u0131 Hamas ve Rusya ile ba\u011flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir \u00fclkeye stratejik bir taviz olarak sunarsa, at\u0131lacak her ad\u0131m\u0131n siyasi bedelini art\u0131rabilir. Onun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, aylarca s\u00fcrecek bir gecikme veya anla\u015fman\u0131n kapsam\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi bile ba\u015far\u0131 say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
Mesaj g\u00f6nderildi. \u015eimdi, anla\u015fma Trump’\u0131n zihninde \u00e7oktan tamamlanmadan \u00f6nce mi ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecek.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n