Dizel Krizi ve Sıcak ISM Verileri Enflasyon Riskini Yeniden Gündeme Taşıyor

Dizel arzındaki sıkışıklık ve ISM fiyat endekslerindeki yüksek seyir, ABD ekonomisinde enflasyon baskılarının yeniden güçlenebileceğine işaret ediyor. Fed’in bir sonraki adımının tartışıldığı dönemde, piyasalarda soru artık yalnızca faiz indirimi ya da artırımının gerekip gerekmediği değil, kalıcı hale gelen enflasyonu kontrol altına almak için ne kadar sıkı para politikasına ihtiyaç duyulacağı noktasına kayıyor.

KPMG ABD Baş Ekonomisti Diane Swonk, son ekonomik göstergelerin enflasyonda yeni bir düşüşten ziyade maliyet baskılarının yeniden canlandığını gösterdiğini belirtiyor.

Dizel Arzında Kritik Sıkışıklık

S&P Global Commodity Insights bünyesindeki Platts ve S&P Global Energy CERA verilerine göre, 21 Ağustos itibarıyla küresel dizel stokları 542 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre 28,5 milyon varillik düşüşe işaret ediyor.

Rusya ve Orta Doğu’daki arz kesintileri, küresel dizel piyasasındaki sıkışıklığı artırırken ABD rafinerilerindeki kullanım oranı 1 Eylül’de %98 ile rekor seviyeye ulaştı.

ABD Körfez Bölgesi’nde ultra düşük kükürtlü dizel (ULSD) fiyat farkı ise 1 Eylül’de varil başına 98,15 dolara çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD dizel stokları da son beş yıllık aralığın altında seyrediyor. Bu durum, sonbahar hasadı, kış ısıtma talebi ve rafineri bakım döneminin aynı zaman diliminde yoğunlaşması nedeniyle önem taşıyor.

Dizel yalnızca enerji piyasaları açısından kritik bir ürün değil. Kamyon taşımacılığı, tarım, demiryolu ve deniz taşımacılığında temel bir girdi olması nedeniyle, uzun süreli bir arz sıkışıklığı ekonomide mal ve hizmetlerin taşınma ve üretim maliyetlerini doğrudan artırabilir.

ISM Verileri Enflasyon Baskısına İşaret Ediyor

İkinci önemli sinyal ise imalat ve hizmet sektörlerine ilişkin ISM fiyat endekslerinden geliyor.

Diane Swonk’a göre, imalat sektöründe tarifeler, ithal girdiler ve tedarik zinciri maliyetleri fiyat baskısını artırırken, hizmet sektöründe yükselen ulaşım maliyetleri ve iş gücü baskıları bu etkinin daha geniş bir alana yayılmasına neden oluyor.

Swonk, Fed’in Bej Kitabı’nın da artan maliyet baskılarını ve tüketici harcamalarında belirgin bir ayrışmayı ortaya koyduğunu belirtiyor. Fiyatlara daha duyarlı hane halkları harcamalarını kısarken, daha güçlü gelir grubundaki tüketicilerin harcamalarını sürdürmesi toplam talebin ve fiyat baskısının yüksek kalmasına katkıda bulunuyor.

Atlanta Fed’in ücret takip verileri ve Ağustos ayı ADP verileri de iş gücü piyasasında yeni baskıların oluşabileceğine işaret ediyor. İş değiştiren çalışanların ücretlerinde artış görülürken, mevcut işlerinde kalan çalışanların ücretlerinde yalnızca sınırlı bir yavaşlama yaşanıyor.

Fed İçin Daha Zor Bir Denklem

Swonk’a göre ekonomistler arasındaki tartışmanın tonu da değişiyor. Tartışma, Fed’in faiz artırıp artırmaması sorusundan, enflasyonun kalıcı hale gelmesini engellemek için ne kadar sıkılaştırma gerekebileceği sorusuna doğru kayıyor.

Ancak mevcut gelişmeler henüz kalıcı bir enflasyon dalgasının kesin kanıtı değil. Dizel piyasasındaki sıkışıklığın bir bölümü Rusya kaynaklı ihracat kesintileri ve Hürmüz Boğazı’ndaki ulaşım sorunları gibi geçici faktörlerden kaynaklanıyor. Bu sorunların beklenenden hızlı çözülmesi, maliyet baskısını azaltabilir.

Önümüzdeki aylarda ISM verileri ve TÜFE’nin şirketlerin artan maliyetleri tüketicilere ne ölçüde yansıttığını göstermesi kritik önem taşıyor.

Piyasa Etkisi

Enflasyon baskısının kalıcı hale geldiğine ilişkin kanıtların güçlenmesi, Fed’in faizleri mevcut piyasa fiyatlamasından daha uzun süre yüksek tutma ihtimalini artırabilir.

Bu senaryo, yüksek iskonto oranları nedeniyle hisse senetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

Altın açısından ise tablo daha karmaşık. Kısa vadede yüksek faizler ve yükselen tahvil getirileri altının cazibesini azaltabilir. Ancak enflasyon beklentilerinin uzun vadede kontrolden çıkması halinde, altının enflasyona ve para birimi değer kaybına karşı korunma aracı olarak talebi yeniden güçlenebilir.

Dolayısıyla altın üzerinde kısa vadeli faiz baskısı ile uzun vadeli enflasyon korunması etkisi aynı anda çalışıyor.

Piyasalar için kritik dönüm noktaları ise Eylül TÜFE verisi ve Fed’in 15-16 Eylül toplantısı olacak.

💡 Bilgi Notu: ISM fiyat endeksi, şirketlerin girdi maliyetlerinin ne yönde değiştiğini gösteren bir anket göstergesidir; yükselmesi, işletmelerin daha yüksek maliyetlerle karşılaştığı anlamına gelir. Bu tür veriler, enflasyonun sadece geçici bir dalgalanma mı yoksa daha kalıcı bir baskı mı olduğunu anlamada yakından izlenir.