Körfez petrol ihracatı toparlansa da tanker sıkışıklığı ve ateşkes şüpheleri fiyatları yüksek tutuyor
Küresel petrol piyasasında arz endişelerinin yerini giderek lojistik maliyetler alsa da Körfez petrol ihracatı toparlanmasına rağmen fiziksel fiyatlar yüksek kalmayı sürdürüyor. Goldman Sachs, Basra Körfezi petrol ihracatının dark exports dahil son iki haftada günde 22-23 milyon varile çıkarak 2025 ortalamasına yaklaştığını, ancak Dated Brent’in hâlâ çok yüksek olduğunu belirtiyor.
JPMorgan’ın daha muhafazakâr hesabına göre bölgedeki ihracat 2025 seviyelerinin yaklaşık yüzde 89’una ulaştı; farkın önemli bölümü dark fleet’in ne kadarının hesaba katıldığına dayanıyor. Goldman, dark exports’u eylülde günde yaklaşık 5 milyon varil olarak tahmin ederken toparlanmayı özellikle Suudi Arabistan’ın öncülük ettiği ham petrol sevkiyatları taşıdı; İran’dan ise eylülde deniz yoluyla ham petrol ihracatı görülmedi.
Ancak petrol ürünleri tarafı belirgin şekilde zayıf kaldı ve dizel, benzin ile jet yakıtı ihracatı normalin yaklaşık yarısı seviyesinde seyrediyor. Goldman, bunu bölgedeki rafineri arızalarına ve daha yanıcı yükler taşıyan küçük ürün tankerlerinin karşı karşıya olduğu daha yüksek riske bağlıyor.
Ham petrolün alıcılara ulaştırılma maliyetini artıran tanker sıkışıklığı da fiyatları destekliyor; Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleri, alternatif rotalar ve gemiler arası aktarmalar kapasitenin verimsiz kullanılmasına yol açıyor. JPMorgan bazı güzergâhlarda taşıma maliyetlerinin varil başına 35-41 dolar seviyesine çıktığını, bunun Avrupa rafinerilerinin kâr marjlarını baskılayarak üretim kesintisi riskini artırdığını değerlendiriyor.
Goldman ayrıca Dated Brent’in yakın zamanda varil başına 120 dolar civarında olduğunu, vadeli fiyatların ise bunun gerisinde kaldığını; bu farkın uzun vadeli üretim kaygıları ve OECD dışı ticari stoklar dışında küresel stokların rekor düşük seviyelere inmesi nedeniyle alıcıların depolarını hızla yenilemesinden kaynaklandığını söylüyor. Banka Brent’in yıl sonuna kadar 85 dolara, 2027’de ise 80 dolara gerilemesini beklerken, hafta sonu Husi güçlerinin Suudi Aramco tesislerine yönelik iddiaları ve Trump’ın enerji ateşkesi açıklaması petrolü aşağı çekti.
Öte yandan Husi güçlerinin Riyad’daki havalimanına ve Dammam’daki King Fahd Uluslararası Havalimanı ile iki Saudi Aramco tesisine yönelik saldırı iddiaları sürerken, Suudi Arabistan ve İran dışişleri bakanları tansiyonun düşürülmesini görüştü. Trump’ın Rusya ile Ukrayna’nın derhal bir enerji ateşkesi üzerinde anlaştığını söylemesine rağmen Kiev, Rusya’nın saatler içinde enerji tesislerini vurduğunu bildirdi ve Kremlin anlaşmayı kamuoyu önünde doğrulamadı.
Goldman’a göre petrol piyasasında jeopolitik riskler, taşımacılık sıkışıklığı ve zayıf ürün akışları kısa vadede fiyatları desteklemeye devam ediyor; buna karşın Jim Cramer savaş sürdükçe ham petrolün 100 dolar civarında kalmasını beklediğini söyledi.
💡 Bilgi Notu: Dark exports ve dark fleet, sevkiyatın resmi takip sistemlerine tam görünmeden yapıldığı taşımaları anlatır; yani gemilerin bir kısmı izlenmesi zor şekilde çalışır. Dated Brent ise spot piyasadaki güncel petrol fiyatını gösteren bir ölçüttür; vadeli fiyatlardan farklı olarak “şu anki” fiziksel piyasa değerine daha yakındır.
📊 Piyasa Etkisi: Petrolde lojistik sıkışıklık ve jeopolitik risklerin sürmesi, kısa vadede fiyatları destekleyici kalabilir. Özellikle arzın alıcıya ulaşma maliyetinin artması, rafineri marjlarını sıkıştırarak ürün fiyatlarında ve enerji hisselerinde oynaklığı artırabilir.
