ABD’de Enflasyon, Manşet Verilerin Gösterdiğinden Daha Sıcak Seyrediyor

ABD’de Eylül ayı TÜFE verisi hem manşet hem de çekirdek tarafta beklentileri aştı. Yuvarlanmış rakamlar ilk bakışta tahminlere yakın görünse de ondalık detaylar, fiyat baskısının piyasanın öngördüğünden daha güçlü olduğunu ortaya koydu. Veri sonrası dolar endeksi yükselişe geçerken, yatırımcılar Fed’in faiz artırımına yönelik beklentilerini artırdı.

Yuvarlanmamış rakamlar tabloyu değiştiriyor

BLS verilerine göre manşet TÜFE Eylül’de aylık bazda yüzde 0,649 arttı. Piyasa beklentisi yüzde 0,58 seviyesindeydi. Yuvarlanmış haliyle yüzde 0,6 olarak açıklanan rakam ilk bakışta beklentiyle uyumlu görünse de gerçekte tahminin belirgin şekilde üzerinde gerçekleşti.

Asıl sürpriz, Fed’in yakından takip ettiği çekirdek enflasyondan geldi. Gıda ve enerji hariç çekirdek TÜFE, yüzde 0,21’lik beklentiye karşın aylık bazda yüzde 0,335 yükseldi. Bu, çekirdek aylık enflasyonun üst üste ikinci ay beklentiyi aştığı anlamına geliyor. Ağustos’ta da çekirdek aylık veri yüzde 0,2 beklentiye karşın yüzde 0,3 açıklanmıştı.

Yıllık enflasyon yüzde 3,7’ye tırmandı

Yıllık manşet enflasyon Ağustos’taki yüzde 3,4 seviyesinden yüzde 3,738’e yükseldi. Çekirdek yıllık enflasyon ise üç aylık düşüş serisini sonlandırarak yüzde 2,446’dan yüzde 2,564’e çıktı.

Akaryakıt baskısı manşet veride belirleyici

Manşet enflasyondaki sert artışın arkasında enerji fiyatları bulunuyor. ABD’de benzinin galon fiyatı Ekim başında 4,41 dolara çıkarak Ekim ayı için tarihi zirveyi gördü ve yıllık bazda yaklaşık yüzde 40 yükseldi. Ağustos verisinde benzin endeksi aylık yüzde 3,9, yıllık yüzde 27,4 artış göstermişti. Ancak çekirdek verinin de beklentiyi aşması, fiyat baskısının yalnızca enerjiyle sınırlı kalmadığını ve hizmet kalemlerine yayılmaya başladığını gösteriyor.

Son iki yılın nadir yukarı yönlü sürprizlerinden biri

Eylül verisi, son iki yıllık eğilimle de keskin bir tezat oluşturuyor. Ekim 2024’ten bu yana açıklanan 23 TÜFE raporunda çekirdek aylık enflasyon yalnızca 4 kez beklentiyi aşmış, 11 kez beklentinin altında kalmıştı. Eylül verisiyle birlikte bu sayı 5’e çıkarken, bunların ikisinin son iki ayda art arda gelmesi dikkat çekiyor. Piyasanın uzun süredir alıştığı “beklenti altı enflasyon” tablosu, son verilerle birlikte tersine dönme sinyali veriyor.

Dolar yükseldi, faiz artırımı beklentileri güçlendi

Verinin ardından Bloomberg Dolar Spot Endeksi Kasım ayından bu yana en yüksek seviyeye çıktı. ABD’de kısa vadeli faiz vadeli işlemleri düşerken, yatırımcılar Fed’in yeniden faiz artırımına gideceğine yönelik bahislerini artırdı.

Veri öncesinde vadeli piyasalar, 27-28 Ekim’deki FOMC toplantısında faiz artırımı ihtimalini yüzde 17-20 aralığında, Aralık’a kadar en az bir artırım ihtimalini ise yaklaşık yüzde 85 seviyesinde fiyatlıyordu. Fed politika faizi halen yüzde 3,75-4,00 aralığında bulunuyor ve Eylül toplantısındaki projeksiyonlar yıl sonuna kadar bir çeyrek puanlık artırıma daha işaret ediyordu. Fed Guvernörü Christopher Waller da geçen hafta kalıcı enflasyonun beklentilere yerleşebileceği uyarısında bulunmuştu.

Hanehalkı tarafında da tablo iç açıcı değil. Michigan Üniversitesi anketinde bir yıllık enflasyon beklentisi yüzde 4,7’ye, beş yıllık beklenti ise yüzde 3,5’e yükseldi. Bu gelişme, Fed’in enflasyon beklentilerinin çıpasını kaybetme riskine karşı daha sert bir duruş sergilemesine zemin hazırlayabilir.

Piyasalar açısından değerlendirme

Hem manşet hem de çekirdek tarafta beklentinin aşılması, Ekim toplantısında sürpriz bir faiz artırımı ihtimalini masaya yeniden getirdi. Güçlenen dolar ve yükselen faiz beklentileri, kısa vadede kripto para ve hisse senedi piyasalarında baskı yaratabilir. Altın tarafında ise enflasyondan korunma talebi ile reel faizlerdeki yükseliş arasında bir denge arayışı öne çıkabilir.

Piyasaların gündeminde bundan sonra bugün TSİ 21:00’de yayımlanacak Fed Bej Kitap raporu, Perşembe günü açıklanacak ÜFE ve perakende satış verileri bulunuyor. Ancak asıl odak, 28 Ekim’deki Fed kararı ve çekirdek enflasyondaki ivmenin kalıcı olup olmadığı olacak.

💡 Bilgi Notu: Çekirdek TÜFE, gıda ve enerji gibi fiyatı çok oynak kalemler çıkarıldıktan sonra kalan enflasyon göstergesidir; bu yüzden daha kalıcı fiyat baskısını anlamak için izlenir. FOMC ise Fed’in faiz kararlarının alındığı para politikası toplantısıdır.

📊 Piyasa Etkisi: Enflasyonun beklentiyi aşması, Fed’in faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği ya da yeniden artırabileceği algısını güçlendirir. Bu da doları destekleyip tahvil fiyatlarını baskılayabilir; hisse senetleri ve kripto varlıklarda kısa vadeli satış baskısı görülebilir.