İran ile ABD arasındaki gerilim bugün hem diplomatik hem de askeri cephede eş zamanlı olarak derinleşti. Bir tarafta Katar başta olmak üzere arabulucular yeni müzakere teklifleri üzerinde çalışırken, diğer tarafta karşılıklı sert açıklamalar ve yeni askeri operasyonlar, tarafların çatışma riskini yüksek seviyede tuttuğunu gösteriyor.

Diplomasi Kanalı Tamamen Kapanmadı

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei, arabulucuların son günlerde Tahran ile yoğun şekilde temas kurduğunu doğruladı. Baghaei, ABD ile yapılacak görüşmelerin yalnızca İran’ın ulusal çıkarlarına hizmet etmesi halinde devam edebileceğini belirtti.

İran basınına yansıyan bilgilere göre arabulucular, tarafların 9 Temmuz öncesindeki müzakere pozisyonlarına dönmesini önerirken, üst düzey İranlı kaynaklar ise İran-ABD geçici anlaşmasının yeniden canlandırılması amacıyla 10 günlük karşılıklı saldırı durdurma teklifinin masada olduğunu aktardı.

Katarlı arabulucuların yeni müzakere önerileri sunduğu belirtilirken, İran tarafı tekliflerin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmaktan kaçındı.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da yaptığı açıklamada, İran’ın anlaşma taslaklarındaki 14 maddenin hiçbirinde taviz vermediğini ve ülke çıkarlarına aykırı herhangi bir adım atılmadığını vurguladı.

Buna karşın İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilileri, ABD’nin İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması konusunda yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve önceki taahhütlerini ihlal ettiğini savunuyor.

Askeri Cephede Gerilim Daha da Yükseldi

Diplomatik trafik devam ederken sahadaki gelişmeler ise tam tersi yönde ilerledi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Başkan Donald Trump’ın talimatıyla İran’a yönelik yeni saldırı dalgasının başlatıldığını açıkladı.

Axios’a konuşan ABD’li bir yetkili ise Washington yönetiminin şu aşamada önceliğinin İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetleri ve ABD askerlerinin ölümünün bedelini ödetmek olduğunu belirterek, askeri operasyonların Başkan Trump aksi yönde karar verene kadar süreceğini ifade etti.

Washington Post’a konuşan başka bir ABD’li yetkili de ABD’nin daha geniş kapsamlı bir savaşa hazırlık yaptığını söyledi.

Trump ise yaptığı açıklamada, “İran her Amerikalı askeri öldürdüğünde bunun kat kat bedelini ödeyecek.” ifadelerini kullandı.

İran Bölgesel Baskıyı Artırıyor

İran Devrim Muhafızları, Bahreyn’deki El-Sakir Hava Üssü ve Bin Salman Limanı ile Kuveyt’teki Arifjan Üssü’nü hedef aldıklarını açıkladı.

Öte yandan Husiler, Suudi Arabistan’a yönelik deniz seyrüsefer yasağı ilan ederek Kızıldeniz ve çevresindeki deniz trafiğine ilişkin riskleri artırdı.

Aynı zamanda UKMTO da Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında Dibba Limanı’nın doğusunda yeni bir deniz güvenliği olayı yaşandığını duyurdu.

Pakistan Teması Dikkat Çekiyor

İran diplomatik temaslarını da hızlandırdı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin Pakistan’a gitmesi beklenirken, İran İçişleri Bakanı’nın da altı bakandan oluşan heyetle İslamabad’a ulaşıp Pakistan Başbakanı ve Ordu Komutanı ile görüşeceği açıklandı.

Bu temasların, bölgesel güvenlik ve krizin yayılmasını önlemeye yönelik diplomatik koordinasyon açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.

FxKNews Değerlendirmesi

Bugünkü gelişmeler, İran ile ABD arasında iki farklı sürecin aynı anda ilerlediğini gösteriyor.

Diplomatik kanallar tamamen kapanmış değil. Arabulucular yeni formüller üzerinde çalışıyor, geçici ateşkes ve müzakerelerin yeniden başlaması için girişimler sürüyor.

Buna karşılık sahada askeri operasyonlar hız kesmeden devam ediyor. ABD yeni saldırılar gerçekleştirirken, İran ve müttefikleri de bölgesel askeri baskıyı artırıyor. Tarafların söylemleri de sertleşmeye devam ediyor.

Kısa vadede hem diplomasi hem de askeri gerilim aynı anda gündemde kalmayı sürdürecek. Bu nedenle önümüzdeki günlerde gelecek resmi açıklamalar, olası ateşkes girişimleri ve sahadaki yeni askeri gelişmeler piyasalar açısından yakından takip edilecek.