Bir federal yargıç, Çarşamba günü, Başkan Donald Trump yönetimi ile Halkbank arasında, ABD Adalet Bakanlığı’nın İran’ın ABD ekonomik yaptırımlarından kaçmasına yardım ettiği iddiasıyla Türk devlet bankası hakkında yürüttüğü cezai kovuşturmayı sona erdirmek için varılan anlaşmayı onaylayıp onaylamayacağına karar verecek.
Anlaşma, ABD’nin 2019’da ilk kez suçlamalarda bulunmasından bu yana NATO müttefikleri Türkiye ve ABD arasındaki ilişkileri rahatsız eden bir sorunu ortadan kaldırmayı vaat ediyor. Mart ayında anlaşmanın açıklanması , Halkbank hisselerinin İstanbul borsasında hızla yükselmesine neden oldu.
Manhattan merkezli ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, Halkbank’ın anlaşmanın şartlarına uyduğunu göstermesi için davayı 90 günlüğüne askıya aldı. Bu şartlar arasında bankanın İran’a fayda sağlayan işlemlere girmesinin yasaklanması ve bankanın yaptırımlara ve kara para aklama karşıtı düzenlemelere uyumunu gözden geçirmek üzere bir denetçi atanması yer alıyordu.
Bu süre 10 Haziran’da sona erdiğinde, Manhattan ABD Başsavcılığı’ndaki savcılar, Ernst & Young adlı denetim kuruluşunun Halkbank tarafından herhangi bir uyumsuzluk tespit etmediğini belirterek Berman’dan davayı resmen düşürmesini istedi.
Berman, talebi değerlendirmek üzere Çarşamba günü Doğu Zaman Dilimi’ne göre saat 09:00’da (GMT 13:00) bir duruşma planladı.
Hukuk uzmanları, ABD’li yargıçların Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasında varılan gibi ertelenmiş kovuşturma anlaşmalarının şartlarını reddetme konusunda çok az takdir yetkisine sahip olduğunu belirtmişlerdir.
Anlaşmada herhangi bir para alışverişi olmadı ve banka suç teşkil eden bir eylemde bulunduğunu kabul etmedi. 11 Mart’taki duruşmada Berman, bir savunuculuk grubundan aldığı ve kendisine neden mali bir ceza uygulanmadığına dair bir açıklama talep etmesini isteyen bir mektuba atıfta bulundu , ancak konu hakkında herhangi bir soru sormadı.
ABD savcıları, Halkbank’ı 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle, petrol gelirlerini İran çıkarlarına fayda sağlayacak şekilde altına ve nakde çevirmekle ve petrol gelirlerinin transferini haklı çıkarmak için sahte gıda sevkiyatlarını belgelemekle suçlamıştı.
Halkbank suçsuz olduğunu savundu. Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan bir keresinde davayı hukuka aykırı ve “çirkin” olarak nitelendirmişti. Ancak Trump’ın geçen yıl başkanlığa geri dönmesinden bu yana iki ülke, son on yılların en iyi ilişkilerini yaşıyor.
Erdoğan, geçen yıl ABD Başkanı Donald Trump ile görüştükten sonra Halkbank meselesinin çözüme kavuşturulması umudunu dile getirmişti. Erdoğan, Ekim ayında yaptığı açıklamada, Trump’ın Eylül ayında Beyaz Saray’da yaptığı görüşmede ve ardından gelen telefon görüşmesinde kendisine “Halkbank sorunu bizim için kapandı” dediğini belirtmişti.
Anlaşma, Şubat ayında İran savaşı başladıktan sonra duyuruldu. Adalet Bakanlığı, kovuşturmanın düşürülmesinin ABD’nin İran’a desteği azaltma çıkarlarına daha fazla hizmet edeceğini belirtti.
