Reuters haberine göre BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, yaklaşık on yıldır süren çıkmazın ardından Kıbrıs’taki rakip tarafları barış görüşmelerine geri döndürmek için Salı günü yeni bir girişim başlatıyor.
BM Genel Sekreteri sıfatıyla adaya yaptığı ilk ziyaret, tarafların yeniden müzakereye hazır olabileceğine dair işaretlerin olduğu bir dönemde gerçekleşti; ancak görüşmelerin temel kuralları konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor. Başarısızlık, NATO müttefikleri Yunanistan ve Türkiye arasındaki bağları geren ve Ankara’nın Avrupa Birliği ile ilişkilerini olumsuz etkileyen bir anlaşmazlığı uzatacaktır.
Görev süresi 2026 yılının sonunda sona erecek olan Guterres, Salı günü Rum lideri Nikos Christodoulides ve Türk lideri Tufan Erhurman ile ayrı ayrı görüşecek. Üç lider, Çarşamba günü adayı ikiye bölen BM kontrolündeki tampon bölgede ortak görüşmeler gerçekleştirecek.
Kıbrıs medyası, Birleşmiş Milletler’in taraflar arasındaki farklılıkları gidermeyi amaçlayan bir dizi fikir bir araya getirdiğini bildirirken, BM yetkilileri tamamlanmış bir planın varlığını reddetti.
Christodoulides, 2017’de görüşmelerin çöktüğü yerden, BM destekli iki bölgeli, iki toplumlu bir federasyon modeli çerçevesinde müzakerelere devam etmek istiyor.
Geçen yıl seçilen Kıbrıs Türk lideri Erhurman, selefinin iki devletli çözüm talebinden farklı olarak, federal bir çözüm arayışını savunarak kampanya yürütmüştü. Ancak, siyasi eşitlik ve müzakereleri yöneten kurallar konusunda önceden anlaşma sağlanmadan, ucu açık bir sürece daha girmeyeceğini söylüyor.
Kıbrıs, 1974’te o dönemde Yunanistan’ı yöneten askeri darbe girişimine karşılık olarak gerçekleşen Türk işgaliyle ikiye bölündü. İngiltere, Yunanistan ve Türkiye, eski sömürgeye 1960 yılında bağımsızlık veren bir anlaşma uyarınca müdahale haklarına sahip ‘garantör güçler’dir.
1963’te Rum ve Türk Kıbrıslıların güç paylaşımına dayalı yönetimi çöktü ve Birleşmiş Milletler barış gücü, günümüzde dünyanın en eski barış gücü operasyonlarından biri olarak, bir yıldan kısa bir süre sonra bölgeye gönderildi. Bu güç, iki tarafı ayıran 180 km’lik (112 mil) ateşkes hattını izliyor.
Güney, uluslararası alanda tanınan ve Avrupa Birliği’nde adanın tamamını temsil eden, 2026 yılının başlarında dönem başkanlığını üstlenen bir Rum hükümeti tarafından yönetilmektedir. Kuzey ise yalnızca Ankara tarafından tanınan ayrılıkçı bir Türk devletidir.
Geçmişteki görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının nedenlerinden biri, Türkiye’nin herhangi bir anlaşma sonrası süreçte oynayacağı rol konusunda yaşanan büyük görüş ayrılığıdır. Kıbrıs Rumları Ankara’nın herhangi bir şekilde doğrudan müdahil olmasına karşı çıkarken, Kıbrıs Türkleri bunun şart olduğunu savunmaktadır.
Türkiye, Kıbrıs’ta iki ayrı devlet kurulmasını açıkça savunmaktadır; bu görüş Kıbrıs Rumları ve Yunanistan tarafından reddedilmektedir.
